#531

Diary of a Non-Binary – X factor

DostałX kilka wiadomości po publikacji mojego ostatniego wpisu, w których pisaliście, że coś poszło nie tak z publikacją. Zamiast końcówek fleksyjnych są jakieś iksy. Co one oznaczają?

To nie są literówki. Moja klawiatura też działa bez zarzutu. To nasze mózgi (mój do niedawna też) jadą na przestarzałym systemie operacyjnym, który wywala błąd krytyczny, gdy tylko dostanie coś, czego nie potrafi z miejsca zaszufladkować.

Używam tych iksów, bo to jedyny precyzyjny skalpel, którym mogę rozciąć ten nasz czarno-biały świat. Dla wielu osób niebinarność to jakaś kolejna kolorowa moda z internetu. Dla mnie, to moja skóra, moja neurobiologia. Nasze układy limbiczne rozpaczliwie potrzebują jedynek i zer. Samiec albo samica. Czarny albo biały. Lewak, albo patriota. Niebinarność to nie jest bycie w połowie facetem, a w połowie kobietą – to somatosensoryczna mapa mózgu, która po prostu odrzuca binarny kod. Kiedy nasz mózg nie wie, do jakiego pliku ma wrzucić osobę, na którą patrzy - czujemy dezorientację.

Żebyśmy mieli całkowitą jasność, na czym polega ten językowy zabieg: język polski to system operacyjny zbudowany ściśle na kodzie dwójkowym. Gramatyka wymaga od nas ciągłego deklarowania płci za pomocą końcówek fleksyjnych – męskiej („zrobił”) lub żeńskiej („zrobiła”). Kiedy próbujesz opisać w nim zjawisko, które wykracza poza tę matrycę, system językowy po prostu nie ma dla ciebie znaków. Język inkluzywny to nie jest żadna ideologiczna nowomowa, tylko językoznawczy „patch” – aktualizacja oprogramowania. Litera „X” (tzw. iksatyw) wstawiona na końcu słowa zastępuje binarne końcówki. Zamiast zmuszać mój układ nerwowy do kłamania i wyboru między dwiema niepasującymi szufladkami, wstawiam znak, który neutralizuje płeć słowa. To nie jest błąd w kodzie. To w pełni celowa, nowa linijka kodu. To także moja osobista końcówka fleksyjna.

Zacznijmy od podstaw, o których pisałX już w cyklu Sex i mózg, publikowanym na moim Substacku. Ludzie stawiają znak równości między niebinarnością a biseksualnością. „Skoro jesteś niebinarny, to kręcą cię faceci i kobiety, tak?”. Z perspektywy neurobiologii to fundamentalny błąd kategoryzacyjny, który polega w dużym skrócie na pomyleniu mapy własnego „ja” z mapą pożądania. Żeby zrozumieć te uproszczenia, posłużmy się przykładem. Potraktujcie ludzki mózg jak sprzęt komputerowy.

Niebinarność (tożsamość): To wasz system operacyjny. Kształtuje się na innym etapie rozwoju układu nerwowego niż orientacja. Jest związana z tym, jak mózg mapuje własne ciało w przestrzeni. To określa to, kim jesteś. Wyobraźcie to sobie w praktyce. Żeby było jasne – nie jestem osobą trans. Nie nienawidzę swojego ciała. Kiedy staję rano nago przed lustrem, bardzo lubię czuć się facetem. Lubię swoją męską skórę, lubię to, jak jestem zbudowany, i kurewsko wręcz lubię swojego kutasa. Ale problem zaczyna się, gdy świat każe mi na tym poprzestać. Kiedy próbuję wtłoczyć całą swoją egzystencję wyłącznie w ten męski, sztywny, korporacyjno-społeczny skrypt, mój system operacyjny przestaje działać. Wywala błąd krytyczny tak samo jak u osoby, dla której świat jest czarno-biały. Duszę się w tej jednowymiarowej definicji. Kiedy z kolei naciągam na te męskie biodra damską, satynową koronkę, maluję usta i zakładam szpilki, nagle następuje pełna synchronizacja. Moja twarda, męska fizjologia brutalnie zderza się z moją skrajnie kobiecą ekspresją – i dopiero wtedy czuję, że obraz jest kompletny. Niebinarność to odrzucenie binarnego kodu na rzecz własnej architektury. To branie z obu światów tego, co sprawia, że w ogóle chce mi się oddychać. To intymna relacja, którą mam samX ze sobą.

Biseksualność (orientacja): To z kolei wasz celownik, oprogramowanie, które decyduje, w co klikacie, żeby wyzwolić dopaminę. Opiera się na pracy podwzgórza i szlakach dopaminowych w układzie nagrody. To określa to, kogo pragniesz. Przykład? Wchodzisz do zatłoczonego pokoju. Twój wzrok pada na atrakcyjną kobietę – układ nagrody odpala pożądanie. Twój wzrok pada na brutalnego faceta – układ nagrody robi dokładnie to samo. Biseksualność to kierunek, w którym celuje twój biologiczny radar. To relacja, którą nawiązujesz z bodźcem zewnętrznym.

Można być osobą niebinarną (mieć płynny, wymykający się definicjom system operacyjny) i jednocześnie być aseksualnym, homoseksualnym, czy biseksualnym (mieć bardzo konkretnie ukierunkowany radar pożądania) – to dwie płaszczyzny, które w neurobiologii po prostu się nie przecinają. Mój radar, mój dopaminowy celownik, ustawiony jest wyłącznie na brutalną męskość. Dlatego jestem niebinarnX, ale absolutnie nie jestem biseksualnX.

Dlaczego tak łatwo to mylicie? Wina leży w lenistwie poznawczym i języku. Przedrostek „bi-” sugeruje dwójkę, więc dla binarnego mózgu „nie-binarny” brzmi jak pociąg do obu tych opcji naraz, albo bycie czymś "pośrodku". Współczesna psychologia (jak model Morgenrotha i Ryana) mówi jednak jasno: niebinarność to wyjście poza tę dwuwymiarową macierz.

Dlaczego społeczeństwo upiera się, żeby sprowadzić tożsamość do preferencji łóżkowych? Bo system panicznie boi się autonomii. Łatwiej zaakceptować, że ktoś ma taki „fetysz” i sypia z różnymi ludźmi, niż przyznać, że ma prawo zrzucić społeczny gorset płciowy i samodzielnie definiować swoją egzystencję.
Wracając do moich iksów – używam tych miksów – „zrobiłX”, „czułX”, „chciałX” – w pełni świadomie. To nie jest ślepe podążanie za modą na „język inkluzywny” dla poklasku. Dla mnie ten język ma skrajnie pragmatyczny i zarazem egoistyczny cel: jest jedynym precyzyjnym narzędziem, by wreszcie wyrazić to, co naprawdę dzieje się w mojej głowie.

Od lat żyję w rozkroku. Mam w głowie dwie płcie, które każdego dnia próbują wypracować konsensualny kompromis. Z jednej strony noszę twardy, analityczny, męski pancerz. Pancerz faceta z korpo, kogoś, kto kalkuluje każdy ruch i trzyma emocje na smyczy. A pod spodem wrze we mnie skrajna, na wskroś kobieca uległość, która pragnie zostać sprowadzona do parteru i zdominowana przez brutalną, samczą siłę.
Kiedy w przeszłości używałX wyłącznie męskich końcówek, dusiłX się w tym. To była klatka. Z kolei gdyby używałX wyłącznie żeńskich form, czułX, że to tania przebieranka sprzeczna z własną biologią. Litera „X” na końcu czasownika to końcówka fleksyjna, w której te dwie skrajności wreszcie się spotykają, znoszą nawzajem i dają mi oddech. Kiedy piszę „byłX”, „zrozumiałX”, „leżącX”, czuję się naprawdę, absolutnie wolnX. Zdejmuję garnitur, zmywam z siebie narzuconą rolę i staję przed wami bez konieczności udowadniania, czy ten twardy kutas pod damską bielizną czyni mnie bardziej jednym, czy drugim.
Większość facetów przez całe życie kastruje własne emocje, żeby dopasować się do sztywnej roli patriarchalnego samca. Kosztuje ich to potwornie dużo energii. I nagle widzą mnie – kogoś, kto ten opresyjny gorset po prostu zrzucił. Kogoś, kto wieczorem maluje usta i zakłada szpilki. Ich ego zostaje w pewien sposób zaatakowane, bo moje istnienie uświadamia im, że ich cierpienie i maskowanie to był tylko ich wybór, a nie żaden biologiczny przymus.

A prawda jest taka, że to, kim jestem, idealnie rezonuje z tym, co robię i kogo wpuszczam do łóżka. Uwielbiam pieprzyć się z zajętymi facetami. Z tatusiami, ułożonymi mężami, z facetami z prawicowymi poglądami, w drogich garniturach. Kręci mnie ten moment, kiedy w moim mieszkaniu naprawdę mnie pragną. Ja klęczę przed nimi w damskiej, satynowej bieliźnie, a cała ich heteronormatywna fasada pęka. Zmywam z siebie wtedy mój biurowy, analityczny pancerz i staję się czystą uległością. Daję im to, czego ich żony nigdy im nie dadzą.

I tu dochodzimy do największego paradoksu, którego wielu nie potrafi objąć umysłem. Tak, przebieram się w damskie ciuchy. Tak, fascynuje mnie kobiece ciało, oglądam kobiety w porno i wpatruję się w ich fizjologię. Moje podniecenie na widok nagich kobiet to nie jest pożądanie relacji z nimi. To obezwładniający głód bycia na ich miejscu. Chcę być pragnionX dokładnie tak, jak one są pragnione przez tych wszystkich wpatrzonych w nie heteroseksualnych facetów.

I właśnie dlatego to pieprzone „X” jest dla mnie takie ważne. Kiedy rano zakładam elegancką koszulę i idę do biura, a pod spodem mam na sobie damskie majtki, wiem, że nie pasuję do żadnego z waszych pudełek. Jestem gdzieś pomiędzy. GłodnX siebie.

To mój język, moje ciało i moja wolność. I jeśli dla kogoś z was „zrobiłX” czy „czułX” to wciąż błąd w pisowni, to znaczy, że nie zrozumieliście ze mnie absolutnie niczego. Nie będę Was za to przepraszałX i Wy nie przepraszajcie mnie. Zamiast hejtu wybierzcie UNFOLLOW. Albo zostańcie dalej tu ze mną. Dziękuję!

💋,

SamX 🍬🍬🍬

📚 Źródła (dla chcących zgłębić temat):

Polska Perspektywa Kliniczna: Lew-Starowicz, M., Beisert, M., & Grabski, B. (red.). (2026). Seksuologia (t. 1–2). Wydawnictwo Lekarskie PZWL. – Najnowsze polskie kompendium wiedzy seksuologicznej, które jednoznacznie potwierdza, że orientacja psychoseksualna (kierunek popędu) oraz tożsamość płciowa (wewnętrzne poczucie płci) to dwa odrębne, niezależne od siebie wymiary rozwoju człowieka, które nie powielają się i nie determinują nawzajem.

Neurobiologiczne Rozdzielenie Tożsamości i Orientacji: Swaab, D. F., & Garcia-Falgueras, A. (2009). Sexual differentiation of the human brain in relation to gender identity and sexual orientation. Functional Neurology. – Badania dowodzące, że tożsamość płciowa i orientacja seksualna rozwijają się w mózgu w różnym czasie i są kontrolowane przez inne mechanizmy.

Dekonstrukcja Macierzy Płciowej: Morgenroth, T., & Ryan, M. K. (2018). The effects of gender trouble: An integrative theoretical framework of the perpetuation and disruption of the gender/sex system. Perspectives on Psychological Science. – Praca tłumacząca, dlaczego system błędnie łączy płeć biologiczną, tożsamość i orientację w jeden pakiet i dlaczego ich rozdzielenie pozwala zrozumieć tożsamości niebinarne.